Ψηφιακός μετασχηματισμός στο νέο περιβάλλον λιανικής

Αντώνης Ζαίρης

Οι βιτρίνες και οι προθήκες των μεγάλων εμπορικών κέντρων και πολυκαταστημάτων λιανικής προσέφεραν και συνεχίζουν να προσφέρουν ,στην εποχή του Covid 19, ένα περιβάλλον ηδονικής κατανάλωσης για τους πελάτες τους που  υποκινούσε συμπεριφορές και διέγειρε ερεθίσματα με αποτέλεσμα κάποια στιγμή όλα αυτά να εκδηλώνονται σε συμπεριφορά αγοράς και αύξηση της ζήτησης.

«Κυβερνησιμότητα» και Δημοκρατία

 Tου Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Η εισαγωγή της απλής αναλογικής στην Αυτοδιοίκηση και η συνακόλουθη εκλογή Συμβουλίων στα οποία ο Δήμαρχος ή ο Περιφερειάρχης δεν διαθέτει την πλειοψηφία  έφερε στο προσκήνιο την έννοια της «κυβερνησιμότητας», δηλαδή της δυνατότητας των ΟΤΑ να κυβερνηθούν. Η κυβερνησιμότητα προβλήθηκε ως «νομιμοποιημένο» αντίβαρο απέναντι στην «απονομιμοποιημένη» απλή αναλογική. Η πρόσφατη νομοθετική παρέμβαση της νέας Κυβέρνησης υπέρ της «κυβερνησιμότητας» των ΟΤΑ πέρασε ως ρεβάνς στην απλή αναλογική, ως πολιτικό απωθημένο. Στην μάχη των «απωθημένων» εξαρχής τάχθηκε κατά της απλής αναλογικής και ευλόγως υπέρ της «κυβερνησιμότητας» η ΚΕΔΕ και η ΕΝΠΕ.

Σε αυτή την διελκυστίνδα προφανώς ο κυρίαρχος συσχετισμός των πολιτικών δυνάμεων στο κεντρικό και τοπικό κράτος ίσως δεν επέτρεπε διαφορετική προσέγγιση.

Η προηγούμενη κυβέρνηση «έκαψε» την ορθή επιλογή της για την εισαγωγή της απλής αναλογικής με την ιδεοληπτική άρνησή της στη προσαρμογή του συστήματος διακυβέρνησης στα νέα δεδομένα που αναπόφευκτα θα πρόκυπταν στην σύνθεση των Συμβουλίων και εξαιτίας της ορθής επίσης επιλογής να εκλέγονται άμεσα ο Δήμαρχος και ο Περιφερειάρχης. Δεν πρέπει όμως να παραβλέπουμε ότι οι πρόνοιες του ν.4555/2018 επέτρεπαν την πλειοψηφία του Δημάρχου ή Περιφερειάρχη στις Επιτροπές. Συνεπώς η δυσαρμονία δεν θα είχε την έκταση που υπερβάλλοντας ισχυρίζονται οι μαχητές της «κυβερνησιμότητας».

Εν τούτοις, εκτός από τις κρίσιμες αλλαγές στο σύστημα διακυβέρνησης, αλλαγές που έτσι και αλλιώς είναι αναγκαίες, ανεξαρτήτως του εκλογικού συστήματος, ο νομοθέτης του Κλεισθένη 1 όφειλε να προνοήσει για την διαμόρφωση συνθηκών ομαλής διακυβέρνησης  αφήνοντας στην άκρη τις ιδεοληψίες περί ανόθευτης και άδολης αναλογικής η οποία έτσι και αλλιώς δεν μπορεί να εφαρμόζεται σε πολιτικοδιοικητικούς θεσμούς παρά μόνο στους συλλόγους και στα σωματεία.

Το NEGROPONTE POLITICO αναζητά τον νέο ρόλο και την προοπτική της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα και την Ευρώπη

Ο θεσμός της Περιφέρειας και η προοπτική του βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης που διοργάνωσε το NEGROPONTE POLITICO χθες το απόγευμα σε αίθουσα του LUCY, στην Χαλκίδα. Η Δικηγόρος και πρώην Αντιπεριφερειάρχης Αττικής Άννα Παπαδημητρίου-Τσάτσου, ο Οικονομολόγος και πρώην Περιφερειακός Σύμβουλος Στερεάς Ελλάδας Λουκάς Καράτζαλης και ο Περιφερειακός Σύμβουλος Κώστας Χαϊνάς συζήτησαν για την αφετηρία και την εξέλιξη της Περιφέρειας αποτιμώντας τα οκτώ χρόνια λειτουργίας του θεσμού ως Δευτεροβάθμιου ΟΤΑ επισημαίνοντας μάλιστα τα επιμέρους χαρακτηριστικά του σε κάθε μία από τις περιφερειακές περιόδους και διαπιστώνοντας ότι τελικά σημαντικός παράγοντας εξέλιξης της Περιφέρειας είναι οι αντιλήψεις, οι νοοτροπίες και οι πρακτικές των αιρετών που επηρεάζουν την κατεύθυνση του θεσμού. Η γραφειοκρατία, η μη σαφής διάκριση μεταξύ πολιτικής λειτουργίας και διοίκησης, η μη απόδοση των αναγκαίων πόρων είναι μεταξύ των ανασταλτικών παραγόντων.

Συζητώντας για την Πολιτική στο Κράτος και την Αυτοδιοίκηση . ΚΕΙΜΕΝΟ 1

Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας του NEGROPONTE POLITICO για πολιτικό διάλογο και προβληματισμό σχετικά με τη δομή και λειτουργία του πολιτικοδιοικητικού συστήματος  και κυρίως την ανάδειξη των προβλημάτων της πράξης αναδημοσιεύουμε  άρθρο του Δημήτρη Κατσούλη από το ιστολόγιο ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ 1.

Δήμαρχοι και Περιφερειάρχες: η συνεργασία είναι μονόδρομος και ο ανταγωνισμός παγίδα.

Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

«Μεταξύ των δύο βαθμών τοπικής αυτοδιοίκησης δεν υφίστανται σχέσεις ελέγχου και ιεραρχίας, αλλά συνεργασίας και συναλληλίας, οι οποίες αναπτύσσονται βάσει του νόμου, κοινών συμφωνιών, καθώς και με το συντονισμό κοινών δράσεων» ορίζει το άρθρο 4 του ν.3852/2010.

Η σχέση των Δήμων με την Περιφέρεια δεν μπορεί να είναι όμοια με την σχέση τους με τον  Κρατικό Νομάρχη ή τον Κρατικό Περιφερειάρχη. Τα όργανα αυτά ακόμη και όταν λειτουργούσαν στο πλαίσιο του Δημοκρατικού Προγραμματισμού ήταν ταυτόχρονα όργανα εποπτείας επί των Δήμων και εκπροσωπούσαν την Κυβέρνηση η οποία στο πλαίσιο του υπερσυγκεντρωτικού κράτους να ελέγχει και να χειραγωγεί διαμέσου των χρηματοδοτήσεων τους ΟΤΑ.

Οι εκλογές με την αναλογική στις Περιφέρειες. Το «παιχνίδι» αλλάζει.

 Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη

Οι στίχοι του παραδοσιακού κρητικού τραγουδιού:  «Ο άντρας κάνει τη γενιά κι όχι η γενιά τον άντρα, σαν είναι ο τράγος δυνατός δεν τονε στένει η μάντρα.. », παρά το πολιτισμικά ξεπερασμένο ανδροκεντρικό του περιεχόμενο, πάει πάντως γάντι με τον ρόλο που πρέπει να διαδραματίζουν οι αιρετοί (γυναίκες και άνδρες) στη διεκδίκηση και την κατάκτηση του ισχυρού ρόλου που πρέπει να έχει η Αυτοδιοίκηση σε ένα πολιτικοδιοικητικό σύστημα που τουλάχιστον οφείλει να προσεγγίσει το ευρωπαϊκό αυτοδιοικητικό κεκτημένο. Εάν παραμείνεις στα όρια της «μάντρας» που το κεντρικό κράτος – στα χρόνια των μνημονίων με μεγαλύτερη ευκολία- έχει περιχαρακώσει, εν προκειμένω, τις Περιφέρειες, αποδέχεσαι έναν θεσμικό ρόλο κατώτερο της συνταγματικής αποστολής του θεσμού αλλά και του ρόλου που του επιφυλάσσει η Ευρώπη των Περιφερειών.

Ήταν ίσως υπερβολικός ο χαρακτηρισμός που απέδωσε ο Γιώργος Παπανδρέου το 2010 αποκαλώντας τους αιρετούς Περιφερειάρχες «Μικρούς Πρωθυπουργούς», συμβόλιζε όμως  την προοπτική της Περιφέρειας σε ένα νέο πολιτικοδιοικητικό σύστημα τολμηρής αποκέντρωσης της εξουσίας και πολυεπίπεδης δημοκρατικής διακυβέρνησης,  πλην όμως στην πράξη τα πράγματα πήραν άλλο δρόμο. Το ίδιο το κομματικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένου και του κόμματος του οποίου ηγείτο ο τότε Πρωθυπουργός, κατά κανόνα απέφυγε να προωθήσει ισχυρούς πολιτικούς παράγοντες στην θέση των Περιφερειαρχών, προτίμησε στελέχη μεσαίου νομαρχιακού επιπέδου ή στελέχη που ήθελε να διώξει από την κεντρική πολιτική σκηνή και τα οποία με τη σειρά τους και κατά κανόνα αρκέστηκαν στην ανάδειξη κυρίως αυτοδιοικητικών νομαρχιακού επιπέδου και «κυβέρνησαν» τις Περιφέρειες ως συνένωση νομαρχιών και όχι ως νέο επίπεδο αποκεντρωμένης εξουσίας με έμφαση στην περιφερειακή ανάπτυξη. Καναδυό εξαιρέσεις επιβεβαιώνουν τον κανόνα.  Έτσι η πρώτη θητεία 2011-2014 ήταν μεταβατική και νομαρχικοκεντρική. Η τρέχουσα θητεία έχει άλλα χαρακτηριστικά- στα οποία θα επανέλθουμε σε άλλο κείμενο- σημαδεμένη από την επιδείνωση της κρίσης η οποία άλλωστε παραμένει ακμάζουσα ιδίως ως πολιτική κρίση. Ο ρόλος της Περιφέρειας μάλλον υποβαθμίστηκε και περιορίστηκε σε διαχείριση των πόρων κυρίως του ΕΣΠΑ με όρους κλασσικού πελατειασμού και διαιώνισης σχέσεων θεσμικής εξάρτησης σε βάρος των Δήμων κυρίως, λειτουργίες των οποίων οικειοποιήθηκαν. Σε καμία πάντως περίπτωση δεν κινήθηκαν οι Περιφέρειες, συγκρουόμενες με την εκάστοτε Κυβέρνηση και τις αποκεντρωμένες δομές της, προς την κατάκτηση δυναμικότερου ρόλου στο πολιτικοδιοικητικό σύστημα.